Een trainingsplan opstellen


Er zijn vier manieren om een betere schaker te worden. Ten eerste moet je genoeg moeilijke oefeningen maken, ten tweede is het van groot belang om je eigen partijen te analyseren. Ten derde leer je veel van het naspelen van partijen van sterke spelers die ook geanalyseerd zijn en ten slotte is het belangrijk om goed uit de opening te komen. Veel spelers beperken zich in hun training tot de vierde manier, het bestuderen van openingen, maar dat is verkeerd. Het is immers belangrijker om een goede stelling ook af te kunnen maken of om een iets mindere stelling te verdedigen. In mijn vorige artikel schreef ik al over het analyseren van partijen. Nu leg ik uit wat de vervolgstappen kunnen zijn als de partijen geanalyseerd zijn.

Stap 1: Informatie uit partij-analyses verzamelen

In de zomervakantie speelde ik twee toernooien, waarover ik hier ook uitgebreid geschreven heb. In totaal waren het 18 partijen en de score was iets onder verwachting. Voor de toekomst was het voor mij dus erg belangrijk om de partijen nauwgezet te analyseren en dat heb ik ook gedaan. Bij de partij-analyse breng ik op het einde ook altijd de lessen, of de werkpunten, in kaart. Dit heb ik ook gedaan voor de partijen van deze zomer en dat leidde tot onderstaande tabel:

Color Opponent Rating Result Opening Working Points Working Points
B Roels 1940 1 Closed Catalan
W Stevens 2049 1 KI Saemisch Post- opening phase Seeing counterplay
B Pham 2128 0,5 Slav with g3 Opening Accepting draw offer?
W Vallet 2181 1 KI Gligoric Time management
B Voege 2321 0,5 Queen’s Gambit Janowski Missing opponent’s plan Calculation
W Tomov 2343 1 Catalan Opening preparation: time management
B Kambrath 2378 0,5 Semi-Slav Opening Endgame evaluation
W Hamblok 2221 1 Queen’s Gambit 5.Bf4 Opening Seeing counterplay
B Ivanov 2195 0 Caro-Kann Bad pawn sacrifice Playing opening outside repertoire
B Perez Estevez 1716 1 Sicilian Taimanov Technique Seeing counterplay
W Silva 2120 0 QG Chigorin Calculation Seeing counterplay
B Bastos Gonzalex 1795 1 Catalan
W Soubirou 2078 1 KI Saemisch Calculation: risky lines
B Jimenez Martinez 2271 1 KI Saemisch
W Lucas 2330 1 KI Gligoric Opening play
B Grigoryan 2658 0 London Going for complications instead of solid play Calculation
W Domingo Nunez 2345 0,5 Catalan Benoni Opening
B Krause 2348 0,5 Semi-Slav Plans in opening Seeing counterplay

In de tabel bracht ik de belangrijkste bevindingen in kaart. Over sommige partijen was ik gewoon tevreden. Mijn zwartpartij tegen Jimenez Martinez bijvoorbeeld was goed en ik kon geen duidelijke werkpunten vinden die op korte termijn aandacht verdienen. Nu we deze tabel gemaakt hebben, is het tijd om de informatie te analyseren en te kijken wat opvalt.

Stap 2: Werkpunten in kaart brengen

De tabel bevat belangrijke aanknopingspunten. Drie zaken komen in veel partijen terug: 1) openingen, 2) tegenspel van de tegenstander zien en dit ook inschatten en 3) rekenvaardigheden.

Dat mijn openingen zo tegenvielen, was een kleine verrassing. In de coronatijd spendeerde ik best wat tijd aan het bestuderen van (nieuwe) openingen en ik had het gevoel ze aardig te kennen. Dat bleek niet zo te zijn. Ik kende weliswaar best wat theorie, maar kleine verschillen in zetvolgordes of net iets andere types stellingen schatte ik matig in.

Dat ik tegenspel van de tegenstander niet goed inschatte, verbaasde me minder. Al van jongs af aan schat ik mijn stellingen nogal positief, waardoor ik nog wel eens plannen van de tegenstander mis.

Het rekenen is een derde werkpunt. Bij bijna iedere speler die een dergelijke analyse maakt, zal het rekenen naar voren komen als werkpunt. Rekenen is nu eenmaal verschrikkelijk moeilijk, het is vaak beslissend in partijen en haast niemand is echt heel goed in rekenen.

Stap 3: Hoe nu verder?

Ik zal met mijn werkpunten aan de slag moeten. De vraag is nu natuurlijk hoe ik dat kan doen. Hoe kan ik mijn openingen verbeteren, hoe kan ik meer oog hebben voor de plannen van de tegenstander en hoe kan ik rekenvaardigheden verbeteren?

Werken aan openingen lijkt eenvoudig. Er zijn veel boeken, videoseries en cursussen op bijvoorbeeld Chessable. Die had ik al, maar toch schoot mijn voorbereiding tekort. De verklaring die ik hiervoor heb, is dat mijn repertoire niet goed genoeg georganiseerd was. Zo bestudeerde ik enkele Chessable-courses, had ik nog mijn repertoire in Chessbase en ik had ook nog wat verspreid materiaal. Dit zorgde ervoor dat ik bij de partijvoorbereiding niet helder in kaart had welke keuzes ik kon maken of het zorgde ervoor dat ik te lang bezig was met zoeken naar varianten die ik al eens bekeken had. Voor de komende periode is het duidelijk wat ik moet doen. Mijn repertoire moet zo volledig mogelijk helemaal in Chessbase komen te staan en alles wat ik bekijk en analyseer moet ik verwerken in de openingsfiles die ik al heb. Mijn doel is om dagelijks een half uurtje te besteden aan het bijwerken en organiseren van mijn repertoire. Liever had ik meer tijd gehad om dit snel in orde te brengen, maar voor mij is het belangrijk om realistische en haalbare doelen te stellen.

Het inschatten van tegenspel en het juist evalueren van stellingen, is dus al lang een zwak punt in mijn spel. In het verleden heb ik hier ook al regelmatig aan gewerkt, maar het blijft lastig voor mij. Desondanks is het goed om je weer eens bewust te zijn van je werkpunten en om er toch mee aan de slag te gaan. Hiervoor zal ik het boek Recognizing your opponent’s resources van Mark Dvoretsky gebruiken. Eerder heb ik al een deel van het boek doorgewerkt en het bestaat uit zeer moeilijke oefeningen waarbij je vooral moet kijken wat de tegenstander van plan is. Mijn doel is om twee uurtjes in de week uit dit boek te werken.

Bij de stap hierboven werk ik al aan rekenvaardigheden, maar hiernaast maak ik er nog tijd voor vrij. Hiervoor gebruik ik de boeken van Jacob Aagaard die moeilijke, uitdagende oefeningen bevatten. In mijn sectie met leestips beveel ik de boeken ook aan. Ook deze serie heb ik al grotendeels doorgewerkt, maar er zijn nog onderdelen die ik niet gedaan heb of er zijn oefeningen die ik al zo lang geleden heb gedaan, dat ik ze al vergeten ben. Ook voor de rekenvaardigheden wil ik twee uurtjes in de week vrijmaken.

Dat betekent dat ik in totaal 7×0,5 + 2 + 2 = 7,5 uur per week aan schaakstudie zal besteden. Dit is voor nu een bescheiden, maar realistisch doel. Ik houd mijn vorderingen weer bij in een Excelbestand, zodat ik later weer kan evalueren en bijstellen.